Hacele – zasady gry, jak wygrywać i na czym polega?

Hacele to gra zręcznościowa, w której podrzucasz jeden kamyk lub hacel, a w tym samym czasie zbierasz pozostałe z podłoża. Runda ma osiem etapów, a błąd, nazywany skuchą, kończy turę i przekazuje kolejkę następnej osobie.

Czym są hacele i czego potrzeba do gry?

Hacele były popularną zabawą podwórkową, szczególnie w latach 80. Nazwa odnosi się do metalowych elementów używanych dawniej przy podkowach końskich. W różnych regionach tę samą grę nazywa się także ciupami, koblami, sztulkami, sztulami albo haclami. Nazewnictwo może się różnić, ale zasada pozostaje podobna.

Do rozpoczęcia gry potrzebujesz pięciu niewielkich, podobnych do siebie elementów. Oryginalne hacele możesz zastąpić innymi przedmiotami:

• pięcioma kamykami o zbliżonej wielkości i wadze
• pięcioma kostkami do gry
• metalowymi hacelami
• większymi nakrętkami lub innymi gładkimi elementami

Najłatwiej gra się na dywanie, kocu, piasku albo ziemi. Twarde podłoże może utrudniać szybkie zbieranie elementów i mocniej obciążać dłonie.

Jak przebiega tura i co oznacza skucha?

Gracz rozsypuje pięć elementów przed sobą, wybiera jeden z nich i używa go jako rozgrywającego. Podrzuca go jedną ręką, zbiera z podłoża określoną liczbę pozostałych elementów, a następnie łapie spadający hacel tą samą dłonią.

Skucha następuje wtedy, gdy gracz nie złapie podrzuconego elementu, upuści któryś z trzymanych haceli albo zbierze niewłaściwą liczbę elementów. Błędem może być także przypadkowe dotknięcie lub przesunięcie innego kamyka, jeśli ustalicie taką zasadę przed rozpoczęciem.

Po skusze tura się kończy i kolejka przechodzi na następną osobę. Gdy gracz znów otrzyma kolejkę, zaczyna od etapu, na którym popełnił błąd. Wygrywa osoba, która jako pierwsza przejdzie wszystkie etapy. W grze jednoosobowej można po prostu ćwiczyć kolejne ruchy bez rotacji.

Hacele – etapy gry krok po kroku

Pełna runda obejmuje osiem etapów. W pierwszych czterech zebrane elementy odkłada się na bok. W „piątkach” trzyma się je cały czas w dłoni, co wyraźnie zwiększa trudność.

1. Jedynki – rozsyp pięć haceli i wybierz jeden rozgrywający. Podrzuć go, zbierz z podłoża jeden element i złap podrzucony. Odłóż zebrany hacel na bok. Powtarzaj ruch z każdym kolejnym elementem.
2. Dwójki – po ponownym rozsypaniu elementów podrzucaj rozgrywającego i zbieraj za każdym razem po dwa hacele. Złap podrzucony element, a następnie odłóż parę na bok. Wykonaj dwa takie ruchy.
3. Trójki – zbierz trzy elementy w jednym ruchu, a jeden w drugim, albo odwrotnie. Kolejność zależy od ciebie. Po każdym udanym ruchu odłóż zebrane hacele.
4. Czwórki – podrzuć rozgrywającego, zgarnij wszystkie cztery pozostałe elementy i złap spadający. Przed rzutem dobrze ułożyć je w niewielkiej odległości od siebie.
5. Piątki – zbieraj elementy pojedynczo, podobnie jak w jedynkach, ale niczego nie odkładaj. Każdy zebrany hacel pozostaje w dłoni razem z rozgrywającym. Po kolejnych ruchach powinieneś trzymać wszystkie pięć elementów.
6. Dwójki, trójki i czwórki w dłoni – w trudniejszej części gry powtarza się zbieranie grupami, lecz zebranych elementów nie odkłada się na bok. Najpierw możesz zebrać dwa, potem trzy i na końcu cztery pozostałe, cały czas utrzymując je w jednej dłoni.
7. Szkic lub sznyc – trzymaj wszystkie hacele w dłoni, podrzuć jeden, a pozostałe cztery połóż na podłożu. Złap spadający element. Następnie podrzuć go ponownie, zbierz wszystkie cztery hacele i złap rozgrywającego.
8. Łapka – podrzuć wszystkie elementy i spróbuj złapać jak najwięcej na wierzchu dłoni. Następnie podrzuć te, które zostały na grzbiecie dłoni, obróć rękę i złap je od spodu, ruchem przypominającym małą koparkę.

W dwójkach i kolejnych etapach, gdy kamyki leżą zbyt daleko od siebie, można w jednym ruchu przysunąć je bliżej, a dopiero przy następnym rzucie zebrać wymaganą grupę. Nie wolno jednak odkładać pojedynczego elementu tylko po to, by ułatwić sobie późniejsze zebranie.

Na czym polega łapka i jej zaliczenie?

Łapka jest najtrudniejszym etapem, ponieważ wymaga szybkiego obrotu dłoni. Najpierw łapiesz elementy na jej wierzchu, czyli na grzbiecie. Potem podrzucasz złapane hacelе z wierzchu dłoni, odwracasz rękę i próbujesz złapać je otwartą dłonią od spodu.

Liczba elementów złapanych na grzbiecie dłoni decyduje o dalszym zadaniu. Jeden hacel oznacza zaliczenie jedynek, dwa – dwójek, trzy – trójek, cztery – czwórek, a pięć – piątek. Dopiero wykonanie tego zadania zalicza łapkę. W ustalonym wariancie daje ono odpowiednio 100, 200, 300, 400 albo 500 punktów.

Jeśli nie zaliczysz łapki, w następnej kolejce zaczynasz ponownie od tego etapu. Jeśli ją zaliczysz, przechodzisz dalej zgodnie z ustaloną kolejnością.

Uważaj na palce. Twarde kamyki lub metalowe hacele mogą boleśnie uderzyć w dłoń, zwłaszcza gdy ruchy są zbyt szybkie. Na początku ćwicz na dywanie lub kocu i wybieraj elementy o podobnej wielkości.

Jak nauczyć się grać w hacele?

Najłatwiej zacząć od jedynek i ćwiczyć samodzielnie, aż podrzut, zebranie i chwyt staną się płynne. Dopiero później przechodź do grupowania elementów i łapki. W tej grze zręczność poprawia się stopniowo, dlatego skuchy są normalną częścią nauki, a nie powodem do przerwania zabawy.