Epoka kamienia – zasady gry i instrukcja dla początkujących

Epoka Kamienia to gra typu worker placement, w której rozwijasz plemię, zdobywasz surowce, budujesz osadę i gromadzisz punkty zwycięstwa. Każda runda składa się z rozmieszczania ludzi, wykonywania akcji oraz karmienia plemienia. Wygrywa osoba z największą liczbą punktów na koniec gry.

Jak przebiega runda w Epokę Kamienia?

Gracze wykonują swoje ruchy w kolejności wyznaczonej przez znacznik pierwszego gracza. Najważniejsza zasada mechaniki worker placement polega na tym, że pionki zajmują dostępne pola, a ograniczona liczba miejsc zmusza do wyboru priorytetów. Runda zawsze ma trzy fazy:

1. Rozmieszczanie ludzi – gracze na zmianę umieszczają dowolną liczbę swoich pionków w jednym wybranym miejscu. Potem kolejny gracz wykonuje takie samo rozmieszczenie.
2. Wykonywanie akcji – gdy wszyscy rozstawią swoje pionki, każdy gracz rozpatruje swoje miejsca w dowolnej kolejności. Nie trzeba wykonywać akcji w kolejności ich zajmowania.
3. Karmienie – każdy pionek wymaga jednej jednostki żywności. Najpierw uwzględnia się żywność produkowaną dzięki rolnictwu, a brakującą część trzeba opłacić zapasami.

W fazie rozmieszczania jedno kółko na planszy oznacza miejsce dla jednego pionka. Na większości pól można umieścić kilka pionków, lecz w narzędziowni i na polu obowiązują pojedyncze miejsca. Chata wymaga wysłania dwóch pionków, ale w zamian daje nowego człowieka do przyszłych rund.

Jak zdobywać surowce?

Na polowaniu, w lesie, kopalni gliny, kamieniołomie i złotonośnej rzece rzucasz jedną kością za każdego umieszczonego tam pionka. Sumę oczek dzielisz przez wartość przypisaną danemu surowcowi, a wynik zaokrąglasz w dół. Przykładowo suma 5 na polu gliny daje 1 cegłę, ponieważ 5 podzielone przez 4 daje 1,25.

Im rzadszy surowiec, tym wyższy ma dzielnik. Złoto wymaga więc znacznie wyższej sumy oczek niż drewno. Przy kilku pionkach możesz uzyskać więcej kości, ale wynik nadal zależy od rzutu.

Jak działają narzędzia?

Narzędzia zdobywa się w narzędziowni. Każde z nich może zostać użyte raz w danej rundzie, aby zwiększyć sumę oczek przy jednym zbieraniu surowców. Jeśli narzędzie ma wartość 2, dodajesz 2 do wyniku przed podzieleniem go przez dzielnik. Narzędzia pomagają więc zamienić niekorzystny rzut w dodatkową jednostkę surowca.

Możesz posiadać maksymalnie trzy narzędzia. Narzędzia zdobyte w narzędziowni są wielokrotnego użytku. Ich łączna wartość ma także znaczenie przy końcowym punktowaniu niektórych kart cywilizacji.

Jakie akcje są dostępne na planszy?

Rozmieszczenie pionków pozwala wykonywać kilka rodzajów działań. Najważniejsze miejsca na planszy to:

• Polowanie – zdobywasz jedzenie na podstawie rzutu kośćmi.
• Las, kopalnia gliny, kamieniołom i rzeka – pozyskujesz odpowiednio drewno, cegły, kamienie albo złoto.
• Chata – wysłanie dwóch ludzi daje nowy pionek do puli gracza.
• Pole – zwiększa poziom rolnictwa, a każdy poziom zapewnia jedną jednostkę jedzenia podczas karmienia.
• Narzędziownia, budynki i karty cywilizacji – rozwijasz zaplecze osady, zdobywasz punkty lub uzyskujesz bonusy.

Budynki kupuje się za wskazane kombinacje surowców i punktuje natychmiast. Kartę cywilizacji opłacasz dowolnymi surowcami, z wyjątkiem jedzenia. Jej górna część działa od razu, natomiast dolna służy do punktowania na koniec gry.

Zasady dla 2 i 3 graczy

Warianty dwu- i trzyosobowe mają dodatkowe ograniczenia. Nie wystarczy policzyć wolnych kółek na planszy, ponieważ część pól może zostać zablokowana dla kolejnych graczy.

• Przy 2 graczach tylko jedna osoba może umieścić pionki w lesie, kopalni gliny, kamieniołomie i rzece.
• Przy 3 graczach w każdym z tych czterech miejsc mogą znaleźć się pionki najwyżej dwóch graczy.
• Przy 2 i 3 graczach można użyć tylko dwóch z trzech miejsc w wiosce – narzędziowni, chaty i pola.
• Pozostające wolne kółka nie znoszą tego ograniczenia. Pole może być niedostępne mimo widocznych wolnych miejsc.

To właśnie tworzy efekt „krótkiej kołderki”. W jednej rundzie nie da się zabezpieczyć wszystkich potrzeb, więc rozwój populacji, rolnictwo, narzędzia i surowce konkurują ze sobą o dostępne pionki.

Jak działa faza karmienia?

Po wykonaniu akcji każdy gracz musi wyżywić swoich ludzi. Jeden pionek wymaga jednej jednostki jedzenia. Poziom rolnictwa zmniejsza zapotrzebowanie, ponieważ każdy jego poziom zapewnia jedną jednostkę żywności w każdej rundzie.

Przykład: przy sześciu pionkach i rolnictwie na poziomie 3 plemię potrzebuje łącznie sześciu jednostek jedzenia, ale trzy z nich zapewnia pole. Z zapasów trzeba więc oddać jeszcze trzy jednostki.

Jeżeli brakuje jedzenia, możesz zastąpić każdą brakującą jednostkę innym surowcem. Jedna sztuka drewna, cegła, kamień lub sztabka złota zastępuje zawsze tylko jedną żywność, niezależnie od wartości tego surowca. Jeśli nie wyżywisz całego plemienia, otrzymujesz karę –10 punktów zwycięstwa. Dostępne jedzenie zostaje wykorzystane częściowo, ale kara nadal obowiązuje za niezaspokojoną resztę.

Punktowanie i koniec gry

Punkty zdobywasz w trakcie rozgrywki za budynki oraz na końcu za karty cywilizacji, rozwój plemienia i pozostałe surowce. Karty cywilizacji mają dwa główne rodzaje punktowania:

Przy kartach dotyczących narzędzi liczą się tylko narzędzia wielokrotnego użytku zdobyte w narzędziowni. Na koniec gry otrzymujesz także 1 punkt za każdy niewykorzystany surowiec, niezależnie od jego rodzaju.

Gra kończy się, gdy zostanie spełniony jeden z dwóch warunków:

• nie ma wystarczającej liczby kart cywilizacji, aby uzupełnić wszystkie cztery pola na planszy;
• jeden ze stosów budynków zostanie wyczerpany.

Po zakończeniu bieżącej rundy podlicza się punkty z kart cywilizacji, bonusy końcowe i niewykorzystane surowce. Zwycięża gracz z najwyższym wynikiem. Najczęstszy błąd początkujących polega na skupieniu się wyłącznie na budynkach i pominięciu karmienia, dlatego przed końcem każdej rundy sprawdź liczbę pionków, poziom rolnictwa oraz zapas jedzenia.